Powstała na przełomie XIV i XV wieku parafia w pobliskiej Redzie była jedynie filią rumskiej parafii, co trwało do 1887 roku, kiedy to odłączono ją, a Rumia wystąpiła do biskupa chełmińskiego Leona Rednera o włączenie Zagórza, Łężyc i Dębogórza do kościoła Krzyża Świętego. Liczba parafian rumskich wynosiła w tym okresie tylko 821 wiernych, 1 stycznia 1907 r. przeniesiono te wsie (wraz ze Szmeltą) z parafii redzkiej do rumskiej. Oprócz kościoła istniała u wejścia do wsi kaplica św. Krzyża, licznie odwiedzana w dni Podniesienia i Znalezienia św. KrzyżaPor. B. Śliwiński, Dzieje Rumi w średniowieczu. W: Zarys dziejów Rumi, pod red. J. Banacha, Toruń 1994, s. 85–88.. Proboszczami w Rumi byli na przemian cystersi oliwscy i księża świeccy. Po wojnach szwedzkich zaistniała potrzeba połączenia parafii rumskiej i redzkiej w jedną (w 1683 i podobnie w 1730). W tym czasie kościół w Redzie nadal pełnił rolę filialnego wobec kościoła w Rumi. thumb|left|Obecny stan ruin starego kościoła
Źródło i licencja
Fragment artykułu Wikipedia — Kościół Podwyższenia Krzyża Świętego w Rumi · historia autorów.
Tekst: CC BY-SA 4.0. Wydzielono fragment z dłuższego artykułu.