Patriarchalizm – pojęcie socjologiczne oznaczające dominację w stosunkach rodzinnych i społecznych mężczyzny, będącego głową rodziny.
Najważniejszymi założeniami patriarchalizmu społecznego są: rozróżnienie pozycji kobiet, dzieci i nieżonatych mężczyzn, od pozycji ojca rodziny, pod którego są oni opieką, uprzywilejowanie społeczne dorosłego mężczyzny, który jest głową rodziny (nie musi to oznaczać niższego statusu kobiety, oznacza jednak, że to mężczyzna reprezentuje dom oraz może reprezentować lokalną społeczność), obowiązek zapewnienia środków materialnych i bezpieczeństwa najbliższym krewnym, spoczywający na głowie rodziny.
Rozwój historyczny Okres prehistoryczny Patriarchalizm był formą organizacji hierarchii rodzinnej, a następnie klanowej (rodowej) w społecznościach pierwotnych. Alternatywna do niego forma matriarchalizm występuje między innymi w społecznościach Khasi, (matrylinearnej i matrylokalnej kulturze północnowschodnich Indii), czy Mosuo w południowozachodnich Chinach.