Bazyli Kukolnik, w Rosji znany jako Wasilij Grigoriewicz Kukolnik (ros. Василий Григорьевич Кукольник) (ur. 30 stycznia 1765według źródeł polskich lub 1767według źródeł rosyjskich w Mukaczewie, zm. 6 lutego 1821 w Nieżynie) – pedagog, publicysta i pisarz rolniczy, autor pierwszego polskiego podręcznika szkolnego z zakresu gospodarstwa wiejskiego, pionier nauczania rolniczego w Polsce, w Rosji znany również jako prawnik – znawca prawa rzymskiego i rosyjskiego. Ojciec Płatona, Nestora i Pawła.
Pochodzenie i nauka Wywodził się ze starego, karpato-ruskiego i unickiego rodu szlacheckiego, przodkowie jego używali nawet tytułu książęcego (kniaź). Kukolnik był absolwentem uniwersytetu we Lwowie, uczniem A. Hiltebranda. Posiadał tytuł doktora obojga praw, filozofii i nauk wyzwolonych. Był zwolennikiem fizjokratyzmu.
W Zamościu Od 1789 mieszkał w Zamościu i pracował w miejscowym Liceum Królewskim (dawnej Akademii Zamojskiej) na stanowisku profesora fizyki, historii naturalnej i nauk ekonomicznych. Po studiach we Lwowie nabył również niezbędną wiedzę w zakresie rolnictwa i technologii.