Studium rutenum (oficjalna nazwa – Tymczasowy Instytut Naukowy dla Języka Ruskiego) – tymczasowy zakład naukowy, utworzony 9 marca 1787 we Lwowie dekretem cesarza Józefa II, działający do 1809.
Instytut przeznaczony był dla przygotowania kandydatów na księży greckokatolickich. Studenci Studium rutenum z powodu nieznajomości łaciny nie mogli studiować na wydziale teologicznym Uniwersytetu Lwowskiego. Wykłady w Studium odbywały się w języku cerkiewnosłowiańskim. Organizatorem Studium był ksiądz Mychajło Szczawnyćkyj.
Działały dwa wydziały: filozoficzny (2-letni) – uczono na nim: logiki, etyki i metafizyki, matematyki, fizyki teologiczny (5-letni) – uczono na nim: historii Kościoła, języka hebrajskiego i hermeneutyki Starego Testamentu, greki i hermeneutyki Nowego Testamentu, dogmatyki, teologii moralnej, prawa kanonicznego
Wykładowcy Studium wybierani byli na zasadzie konkursu. Pierwszeństwo dawano tym wykładowcom, którzy posiadali własny przekład odpowiedniego podręcznika, co niwelowało brak wymaganej literatury naukowej.
Studium rutenum posiadało własną bibliotekę, zawierającą głównie dzieła z dziedziny teologii i pedagogiki, część z nich pochodziła z biblioteki uniwersyteckiej.