thumb|Woj. wołyńskie, II Rzeczpospolita thumb|Mapa województwa wołyńskiego z 1939 thumb|Ludność Rzeczypospolitej z językiem ojczystym ukraińskim i ruskim, według spisu powszechnego 1931 roku thumb|Przewaga liczebna ludności języka ukraińskiego nad ludnością języka polskiego w województwie wołyńskim według spisu powszechnego 1931 roku thumb|Okręg Wołyń Armii Krajowej (styczeń - sierpień 1944) thumb|Wołyń na mapie Reichskommissariat Ukraine (stan na 1943) Polska samoobrona na Wołyniu – zgrupowania polskiej ludności cywilnej i oddziałów Armii Krajowej w celu obrony przed masowymi mordami Polaków przez ukraińskich nacjonalistów.
Formy obrony Początki polskiej samoobrony na tym terenie datuje się na przełom 1942/1943. Podobne zgrupowania powstały w byłych województwach II RP: lwowskim, stanisławowskim (Podkarpacie) i tarnopolskim (zachodnia część geograficznej krainy Podola). Na Wołyniu występowały dwie formy polskiej obronyWładysław i Ewa Siemaszkowie, Ludobójstwo dokonane przez nacjonalistów ukraińskich na ludności polskiej Wołynia 1939–1945: samoobrona: placówki, ośrodki i bazy samoobrony; oddziały partyzanckie.