W szpitalach psychiatrycznych i innych zakładach leczniczych podmiotów leczniczych sprawujących całodobową opiekę psychiatryczną lub odwykową, a także w jednostkach pomocy społecznej udzielających całodobowych usług opiekuńczych dopuszcza się w sytuacji niemożności natychmiastowego uzyskania decyzji lekarza podjęcie jej samodzielnie przez pielęgniarkę albo przez ratownika medycznego kierującego akcją prowadzenia medycznych czynności ratunkowych.  Istnieje obowiązek uprzedzenia danej osoby przed zastosowaniem przymusu oraz wyboru takiej jego formy, która będzie jak najmniej uciążliwa dla pacjenta. Należy mieć cały czas na uwadze dbałość o dobro pacjenta, a także odebrać mu przed zastosowaniem przymusu bezpośredniego przedmioty mogące stanowić zagrożenie dla niego lub otoczenia. Każde zastosowanie przymusu bezpośredniego musi być udokumentowane wraz z opisaniem jego rodzaju i przyczyn, a także czasu trwania. W ciągu trzech dni zasadność zastosowania przymusu bezpośredniego powinna być sprawdzona odpowiednio: w szpitalach psychiatrycznych i innych zakładach leczniczych podmiotów leczniczych sprawujących całodobową opiekę psychiatryczną lub odwykową - przez lekarza kierującego oddziałem psychiatrycznym w szpitalu ogólnym lub kliniką psychiatryczną (o ile powołano) albo przez kierownika szpitala psychiatrycznego, sanatorium