Przyjęcie aktu kiejdańskiego było negocjowane, nie mogło więc stanowić tak wielkiego zaskoczenia, jak opisywane w powieści.
Wiadomo też, że wojsko nie zbuntowało się przeciwko Radziwiłłowi w trakcie uczty, ale znacznie później – w połowie września. Dla uwydatnienia wymowy dzieła zniekształcone zostały także motywy, które kierowały podpisaniem ugody przez Janusza Radziwiłła. W powieści kieruje nim przede wszystkim pycha i dążenie do zostania królem. W rzeczywistości na tę decyzję wpływały także okoliczności zewnętrzne, które zmuszały go do poszukiwania drogi wyjścia z trudnej sytuacji, czyli jednoczesnego zagrożenia ze strony Rosji (8 sierpnia 1655 zajęła Wilno) i Szwecji (10 sierpnia 1655 opanowała Dyneburg). W chwili podpisania ugody w Kiejdanach (20 X 1655), Warszawa (8 IX 1655) i Kraków (17 X 1655) były już w rękach Szwedów.
Ekranizacje 1913: Obrona Częstochowy – polski film niemy (reż. Edward Puchalski). Film nie został ukończony. 1915: Potop – rosyjski film niemy (reż. Piotr Czardynin). Film nie zachował się do naszych czasów. 1974: Potop – polsko-radziecki film (reż. Jerzy Hoffman)
Zobacz też Oblężenie Jasnej Góry II wojna północna Jan II Kazimierz
Uwagi
Przypisy
Linki zewnętrzne