thumb|300px|Lapis niger na Forum Romanum - stan obecny thumb|200px|Fragment starołacińskiej inskrypcji Lapis niger (łac. czarny kamień) - najstarszy i przez długi czas najważniejszy dla Rzymian monument na Forum Romanum. W antycznym źródle określono jako: Czarny kamień w Comitium. Był małym kręgiem kultowym z połowy VI w. p.n.e. składającym się z: ołtarza, kolumny, steli z najstarszą inskrypcją z terenu Rzymu i depozytu wotywnego z VIII w. p.n.e..
Położony jest naprzeciw Kurii, niedaleko łuku Septymiusza Sewera, otoczony przez fragmenty muru. Lapis Niger nie jest kamieniem, lecz miejscem przykrytym płytami z czarnego marmuru, stąd jego nazwa. Płyta marmurowa powstała ok. 310 i upamiętniała miejsce, w którym według legendy został zabity lub wzięty do nieba Romulus. Źródła starożytne wspominają też o istniejącym tu sanktuarium Wulkana.
Usytuowanie kamienia Według Festusa położenie czarnego kamienia jest powiązane z miejscem śmierci Romulusa. Według innej wersji Romulus zniknął i został zabrany do nieba, dlatego nie mógł mieć prawdziwego grobu. Możliwe, że czarny kamień oznaczał cenotaf, symboliczne miejsce, w którym zaginął założyciel Rzymu.