thumb|Krzyżmo Krzyżmo (z , gr. , , cs. , ) – konsekrowany olej, używany w Kościele katolickim, prawosławnym, orientalnych kościołach prawosławnych, asyryjskim, luterańskim, anglikańskim i starokatolickim przy udzielaniu określonych sakramentów i funkcji kościelnych.
Krzyżmo stosowane jest między innymi podczas udzielania sakramentów chrztu, bierzmowania, święceń kapłańskich i konsekracji biskupów oraz przy konsekracji kościołów i ołtarzy. Jest przygotowywane z oliwy z oliwek i balsamu aromatycznego.
Namaszczenie krzyżmem nawiązuje do naturalnych cech namaszczenia balsamem oliwnym: oznacza uzdrowienie, jest znakiem obfitości i radości. Olej jest symbolem zdrowia, radości, siły i szczęścia (por. Ps 45,8; 23,5; 104,15).
Nazwa i etymologia
Polska nazwa krzyżmo pochodzi od łacińskiego chrisma, które z kolei wywodzi się z greki: (khrîsma) było pierwotnie rzeczownikiem odczasownikowym od (chríein, „namaszczać"), oznaczającym czynność namaszczania lub namaszczenie.Oxford English Dictionary, 1. wyd. „chrism, n." Oxford University Press (Oksford), 1889. Z czasem — podobnie jak pokrewne formy (khrîma), (khrîstai) i późniejsze (khrísma) — zaczęło oznaczać sam olej lub maść do namaszczania. Do łaciny trafiło jako chrisma, pojawiając się m.in. w pismach Tertuliana.