Księstwo opawskie (czes. Knížectví opavské; niem. Herzogtum Troppau; łac. Ducatus Oppaviensis) – historyczne księstwo śląskie leżące nad rzeką Opawą, ze stolicą w Opawie.
Historia Księstwo utworzył w 1269 Przemysł Ottokar II wydzielając z ziem Margrabstwa Moraw dzielnicę dla swojego syna z pozamałżeńskiego związku z Agnieszką z Kuenringu – Mikołaja. Ziemia ta zamieszkiwana była przez potomków Golęszyców, a głównymi ośrodkami były Opawa oraz Hradec nad Moravicí z nowo wybudowanym gotyckim zamkiem.
W latach 1308–1311 księstwo opawskie przypadło jako zastaw księciu śląskiemu Bolesławowi III. W 1311 król czeski Jan Luksemburski za 8000 grzywien wykupił zastaw, a w 1318 uznał prawa syna Mikołaja Mikołaja II do sukcesji księstwa opawskiegoHans Ferdinand Helmolt: The World’s History: A Survey of Man’s Record, 1907, ..
W 1336 zmarł bezpotomnie książę raciborski Leszek. Schedę po nim z woli Jana Luksemburskiego otrzymał Mikołaj II. W 1337 Mikołaj II połączył księstwo opawskie z raciborskim – powstało księstwo raciborsko-opawskie. W 1377 Jan Przemyślida podzielił schedę po Mikołaju pomiędzy siebie i braci. Opawszczyzna przypadła w udziale Wacławowi oraz Przemkowi jako braciom niedzielnym. Około 1381 Wacław zmarł, a Przemek został księciem udzielnym Opawy.