mały|Proletariat/bezrobotni, litografia z XIX wieku Proletariat (z „należący do najuboższej klasy, niepłacący podatków, dający państwu tylko potomstwo” od „latorośl, potomstwo”) – jedna z wyróżnianych w socjologii klas społecznych.
Pierwotne znaczenie W starożytnym Rzymie proletariat oznaczał najuboższą warstwę ludności. W miarę upadku drobnych gospodarstw w okresie późnej republiki liczebność rzymskiego proletariatu rosła wskutek migracji do miasta mas zubożałych rolników, czemu zapobiec miały reformy Grakchów. Antyczny proletariat był, zwłaszcza w późnej republice i wczesnym cesarstwie, warstwą pasożytnicząKazimierz Kumaniecki: Historia kultury starożytnej Grecji i Rzymu Warszawa 1964 s. 357., utrzymywaną przez państwo darmowym rozdawnictwem zboża i innymi podarkami (panem et circenses). Częściowo z proletariuszy (służących za żołd i nadzieję otrzymania łupów oraz działki ziemi w ramach odprawy po zakończeniu służby) rekrutowana była armia od czasów reformy Gajusza Mariusza.