Ewa Toniak (ur. 1960 w Warszawie) – polska historyczka sztuki, doktor nauk humanistycznych w dziedzinie literaturoznawstwa, nauczycielka akademicka, niezależna kuratorka. Specjalizuje się w historii sztuki współczesnej.
Zajmuje się kulturą wizualną, sztuką współczesną w perspektywie feministycznej, problematyką pamięci w przestrzeni publicznej i współczesnymi narracjami o PRL-u. Stypendystka rządu francuskiego, Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego i Narodowego Centrum Nauki.
Życiorys Ukończyła VI Liceum Ogólnokształcące im. Tadeusza Reytana w Warszawie (1979) i studia wyższe z zakresu historii sztuki na Uniwersytecie Warszawskim (1986). Pracowała jako asystentka w Instytucie Historii Sztuki UW. W 2010 roku w Instytucie Badań Literackich PAN pod kierunkiem prof. Marii Janion obroniła doktorat pt. Motyw śmierci heroicznej od Powstania Kościuszkowskiego do Manifestacji 1861 o polskim romantycznym dyskursie heroicznym z uwzględnieniem jego dekonstrukcji w sztuce polskich artystów współczesnych. Wykładała gender studies na ISNS UW, w IBL PAN, historię sztuki współczesnej na Uniwersytecie Artystycznym w Poznaniu i Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie. W latach 2015–2023 pracowała jako wykładowczyni Akademii Teatralnej im. Aleksandra Zelwerowicza w Warszawie na Wydziale Wiedzy o Teatrze.