Paria – ostatnie ukończone dzieło Stanisława Moniuszki, mające swoją premierę 11 grudnia 1869 roku w Teatrze Wielkim w Warszawie, na 3 lata przed śmiercią kompozytora. Libretto autorstwa Jana Chęcińskiego zostało oparte na motywach tragedii Casimira Delavigne’a pod tym samym tytułem.
Osoby Idamor, naczelnik kasty wojowników – tenor Ratef, jego powiernik – tenor Akebar, arcykapłan – bas Neala, jego córka – sopran Mirra, kapłanka – mezzosopran Dżares, paria, ojciec Idamora – baryton bramini, kapłanki, wojownicy, lud
Streszczenie
Prolog Rzecz się dzieje w Indiach, w Benaresie. Nocą w poświęconym bogom gaju, zwycięski wódz Idamor zwierza się swemu powiernikowi Ratefowi z miłości do Neali - córki arcykapłana, naczelnika kasty braminów - Akebara. Zwierzenia przerywa nieprzewidziany epizod: żołnierze Idamora gonią nędzarza pariasa, który wtargnął do gaju, bezczeszcząc to święte miejsce. Idamor ocala go przed śmiercią, uświadamiając sobie, że sam wyszedł z kasty pariasów.
Akt I