Ruptawa (niem. Ruptau) – dawna wieś, obecnie część Jastrzębia-Zdroju w sołectwie Ruptawa i Cisówka. W latach 1973–1975 miejscowość była siedzibą gminy Ruptawa. W 1975 roku włączono gminę Ruptawa do miasta Jastrzębie-ZdrójRozporządzenie Rady Ministrów z dnia 22 maja 1975 r. w sprawie zmiany granic niektórych miast w województwie katowickim (Dz.U. 1975 nr 15 poz. 88).
W 2019 r. liczyła 4192 mieszkańców, a powierzchnia wynosiła 1522,51 ha.
Historia Miejscowość po raz pierwszy wzmiankowana została w łacińskim dokumencie Liber fundationis episcopatus Vratislaviensis (pol. Księga uposażeń biskupstwa wrocławskiego), spisanej za czasów biskupa Henryka z Wierzbna ok. 1305 w szeregu wsi w okolicy Żor i Wodzisławia (ville circa Zary et Wladislaviam) zobowiązanych do płacenia dziesięciny biskupstwu we Wrocławiu, w postaci Item in Ruptava (!) debent esse triginta mansi;; Janusz Lubszczyk, Pierwsze pisane wzmianki o ziemi jastrzębskiej, „Biuletyn Galerii Historii Miasta” nr 1 (27) z marca 2013 r., s. 8 (ISSN 2080-3737). Zapis ten oznaczał, że wieś posiadała 30 łanów mniejszych. Jej powstanie wiąże się z przeprowadzaną pod koniec XIII wieku na terytorium późniejszego Górnego Śląska wielką akcją osadniczą (tzw.