Gmach odremontowano i już w 1947 uruchomiono czytelnię.
Obwieszczeniem Prezesa Rady Ministrów PRL z 28 kwietnia 1948 ogłoszono statut stowarzyszenia wyższej użyteczności „Towarzystwo Przyjaciół Ossolineum”..
W 1953 Zakład Narodowy im. Ossolińskich został włączony w struktury Polskiej Akademii Nauk i podzielony na dwie odrębne placówki: Zakład Narodowy im. Ossolińskich – Biblioteka PAN oraz Zakład Narodowy im. Ossolińskich – Wydawnictwo PAN.
Czasy współczesne W 1995 restytuowano fundację Zakład Narodowy im. OssolińskichUstawa z dnia 5 stycznia 1995 r. o fundacji – Zakład Narodowy imienia Ossolińskich ().; w 1997 ponownie utworzono Muzeum Książąt Lubomirskich, które działa jako oddział Zakładu. W 2023 roku świętowano jego 200-lecie. Wydawnictwo zostało skomercjalizowane w latach 90, niemniej w 2007 Zakład Narodowy im. Ossolińskich został jego większościowym udziałowcem, a w 2013 wróciło w jego struktury. alt=Ossolineum dziedziniec|mały|Dziedziniec Zakładu Narodowego im Ossolińskich we Wrocławiu W 1997 roku Rzeczpospolita Polska złożyła Ukrainie oficjalny wniosek rewindykacyjny z żądaniem zwrotu pozostałej części zbiorów Zakładu Narodowego im.