Malczyce były optymalnym miejscem do budowy portu, ze względu na położenie nad zakolem Odry oraz specyficzne ukształtowanie terenu. Warunki terenowe umożliwiały przeładunek towarów na naturalnych nabrzeżach, bez konieczności budowy urządzeń portowych. Pod koniec XVII wieku Malczyce, podobnie jak kilka innych miejscowości, uzyskały prawo składowania nad rzeką materiałów.
Początki portu thumb|200px|Fryderyk Wilhelm IV w 1847 roku Po zajęciu Śląska przez Prusy w 1740 roku, władze królewskie wykazały duże zainteresowanie górnictwem węglowym w rejonie Wałbrzycha. Wydobycie węgla kamiennego stał się regaliami władcy. 12 marca 1742 r. król Fryderyk Wilhelm IV Pruski podjął strategiczną decyzję o utworzeniu w Malczycach głównego składu węgla z Dolnośląskiego Zagłębia Węglowego. Surowiec transportowany do jednego z największych w Prusach składów, był przeładowywany na barki i transportowany żeglugą śródlądową na pruskie rynki zbytu, między innymi do Berlina, Magdeburga i Poczdamu. Od 1750 roku nad rzeką powstawały kolejne składnice opału – węgla kamiennego i drewna opałowego.