Flaubert uznał również, że romantyczna teza nieuniknionego marszu ludzkości ku postępowi nie daje się obronić, a całe dzieło staje się w miarę kolejnych części coraz bardziej sztuczne i nierzeczywiste. Dalej poszedł w swojej krytyce Charles Leconte de Lisle, który stwierdził, że bez dokonania przez autora szczegółowych badań nad opisywanymi epokami i cywilizacjami Legenda wieków nie ma wartości, gdyż Hugo sam stworzył tezę historiozoficzną, a następnie posłużył się oderwanymi epizodami z dziejów powszechnych, by ją fałszywie udowodnić.
Legendę wieków krytykowali również realiści i naturaliści, w tym Émile Zola. Ten ostatni, szanując piękno języka literackiego Hugo oraz podkreślając potęgę wyrazu jego utworów, uznał Legendę wieków za „ostatni możliwy utwór romantyczny”. W ocenie Zoli, Hugo wydobył z estetyki romantycznej maksimum możliwości, tracąc tym samym szanse na dalszy jej rozwój. O ile krytycy byli zgodni w wysokiej ocenie artystycznej Legendy wieków, powszechnie podkreślano utopijność postulatów społecznych i politycznych poety oraz ogromny idealizm jego wizji historii i przyszłości.