thumb|350px|Położenie Raciborza na tle szkicu geologicznego regionu bez utworów kenozoicznych Geologia Raciborza – Racibórz należy do Zagłębia Górnośląskiego, tzn. do polsko-czeskiego zagłębia węglowego – jednolitego obszaru geologiczno-geograficznego, a od względem geologicznym do zapadliska górnośląskiegoAndrzej Żelaźniewicz i in.: Regionalizacja tektoniczna Polski, Komitet Nauk Geologicznych PAN, Wrocław 2011, , s. 12, zapadliskowej struktury, która wchodzi w skład masywów kaledońsko-waryscyjskich.
Najstarsze napotkane i rozpoznane utwory geologiczne to paleozoiczne skały dolnego karbonu, na których zalegają osady kenozoiczne pochodzące z trzeciorzędu i czwartorzędu.
Kotlina Raciborska, w której położony jest Racibórz jest zapadliskiem tektonicznym powstałym na północnym przedpolu Karpat podczas orogenezy hercyńskiej (karbon). Ogólnie budowa geologiczna ziemi raciborskiej powiązana jest w dużej mierze z historią geologiczną takich gór jak Sudety, Karpaty, a także Wyżyny Śląskiej. Obszar ziemi raciborskiej uległ obniżeniu w okresie dolnego karbonu.