Rezerwat archeologiczny ma 2 znaczenia: w Polsce jest to nieformalne określenie obszaru wykopalisk i stanowisk archeologicznych zarządzanych przez muzeum regionalne, które udostępniło je w części bądź całości odwiedzającym. Witold Hensel, próbując określić obszar rezerwatu archeologicznego, pisał, iż byłaby to odpowiednia nazwa dla „muzeum na miejscu wykopalisk”Witold Hensel, "Archeologia żywa", Warszawa 1973, str. 286 . w Europie jest to międzynarodowy obszar ochrony dziedzictwa archeologicznego. Państwa zobowiązały się do tworzenia takich obszarów nawet gdy nie ma tam widocznych pozostałości na powierzchni lub pod wodą. Ponadto teren rezerwatu ma być nabyty lub chroniony przez organy państwowe. Na terenie Europy rezerwaty archeologiczne podlegają ochronie na podstawie europejskiej konwencji o ochronie dziedzictwa archeologicznego, ratyfikowanej m.in. przez Polskę w 1992 r.Art. 4 pkt 1 Europejskiej konwencji o ochronie dziedzictwa archeologicznego (poprawionej) z 16 stycznia 1992 r. () Jednakże w Polsce obecna ustawa o ochronie zabytków z 2003 roku nie definiuje terminu, a także nie ma aktu wykonawczego, dzięki któremu mogłyby być ustanawiane rezerwaty archeologiczneUstawa z dnia 23 lipca 2003 r.