Orfeusz (wł. L'Orfeo), SV 318 – pierwsza opera Claudia Monteverdiego, do której libretto, na podstawie Przemian Owidiusza, napisał Alessandro Striggio młodszy. Przyjmuje się, że dzień premiery Orfeusza na dworze Gonzagów w Mantui, 24 lutego 1607, to równocześnie właściwe narodziny opery, mimo iż przed Monteverdim opery pisał już Jacopo Peri.
Osoby Orfeusz (Orfeo) – mityczny śpiewak i Argonauta – tenor Eurydyka (Euridice) – żona Orfeusza – sopran Muzyka (la Musica) – bogini – sopran Nadzieja (la Speranza) – bogini – kontratenor Zwiastunka (la Messaggera, Silvia) – towarzyszka Eurydyki – mezzosopran Prozerpina (Proserpina) – bogini Podziemia, żona Plutona – sopran Charon (Caronte) – mityczny przewoźnik dusz – bas Pluton (Plutone) – bóg Podziemia, brat Jowisza – bas Apollo (Apollo) – bóg światła, słońca i sztuki, przewodnik muz – tenor
Treść Prolog Z wyżyn Parnasu zstępuje Muzyka. Zapowiada, że pieśń, którą usłyszymy, będzie historią Orfeusza i jego miłości do Eurydyki.