Fosa zamkowa na planie-rekonstrukcji Bydgoszczy staropolskiej z 1890 r.|thumb|240px Plan Bydgoszczy z 1800 r. z zanikłą fosą zamkową|thumb|240px
Fosa zamkowa – starorzecze rzeki Brdy opływające do XVIII wieku wzgórze, na którym zbudowano zamek w Bydgoszczy.
Położenie Fosa zamkowa była odnogą rzeki Brdy. Rozpoczynała się w rejonie dzisiejszego Rybiego Rynku, płynęła wzdłuż ul. Podwale, łączyła się z fosą Miejską w okolicy Bramy Kujawskiej, po czym łukiem schodziła do Brdy na wysokości dzisiejszego Mostu Bernardyńskiego.
Historia Fosa zamkowa niegdyś stanowiła obok dzisiejszej Młynówki starorzecze Brdy. Między tym rzekami znajdował się półwysep, na którym w 1346 r. Kazimierz Wielki lokował miasto Bydgoszcz. Na wschód od półwyspu znajdowała się wyspa, na której w XI wieku zbudowano warowny gród. W XIII wieku był to już gród kasztelański wraz z podgrodziem położonym we wschodniej części oraz przystanią rzeczną od strony południowej. Po zniszczeniu grodu przez Krzyżaków w 1330 r. na sztucznie podwyższonej i powiększonej wyspie zbudowano murowany zamek obronny. Oblewający wyspę ciek wodny nazywany fosą zamkową był istotnym elementem obronnym i był utrzymywany w należytym stanie ze względów militarnych.