Departament Studiów i Analiz MSW – jednostka organizacyjna Ministerstwa Spraw Wewnętrznych wchodząca w skład Służby Bezpieczeństwa, funkcjonująca w Polsce w latach 1989–1990 w okresie transformacji ustrojowej.
Historia departamentu Powstanie komórki związane było z początkiem zmian ustrojowych, które oznaczały konieczność przystosowania się resortu do nowych realiów politycznych. Z tego względu na mocy zarządzenia nr 075 ministra z 24 sierpnia 1989 r. zlikwidowano Departament IV MSW i Biuro Studiów MSW, czyli (obok pionu III MSW) najbardziej represyjne jednostki odpowiedzialne za zwalczanie Kościoła i rozpracowywanie kierownictwa opozycji. W ich miejsce 1 września 1989 r. utworzony został Departament Studiów i Analiz MSW, który przejął również kadry Grupy Operacyjno-Sztabowej w Sekretariacie Szefa Służby Bezpieczeństwa (funkcjonującej w Wydziale Prezydialnym Gabinetu Ministra Spraw Wewnętrznych od maja 1985 r., na użytek zewnętrzny występującej jako Zespół Analiz MSW). Ekspozyturami jednostki w terenie stały się od 1 listopada 1989 r. wydziały studiów i analiz WUSW zorganizowane na bazie wydziałów IV, inspektoratów II (istniejących w największych województwach), a także inspektoratów analityczno-informacyjnych przy zastępcach szefów WUSW ds.