Realizm (od „prawdziwy”) – wieloznaczny termin literaturoznawczy, oznaczający: (w sensie szerokim) tendencję charakteryzującą się dążeniem do maksymalnego zbliżenia dzieła literackiego do rzeczywistości i jej jak najlepszego, zgodnego z prawdą odwzorowania (mimesis) oraz obiektywnego przedstawienia świata rzeczywistego w utworze literackim, (w sensie węższym) kierunek literacki, ukształtowany we Francji w połowie XIX wieku i dominujący w ówczesnej literaturze europejskiej aż do pojawienia się symbolizmu.
Realizm jako stosunek literatury do rzeczywistości Realizm w tym znaczeniu rozumiany jest jako próba ścisłego odwzorowania i obiektywnej prezentacji rzeczywistości w literaturze. Jego korzenie sięgają starożytności i estetycznych teorii Arystotelesa. Na jego ukształtowanie wpłynęło pojawienie się gatunku powieściowego w XVIII wieku oraz emancypacja mieszczaństwa i wzrost roli tej warstwy jako odbiorcy literackiego, a wyeksponowała go XIX-wieczna krytyka literacka (m.in. Jules Champfleury i ), uznająca naśladowanie rzeczywistości za optymalną metodę twórczą. Pierwotnie realizm miał naśladować rzeczywistość poprzez możliwie dokładne ukazywanie czasów współczesnych, a także poprzez szczegółowe zarysowywanie warunków życia codziennego.