Smukleniowate (Lebiasinidae) – rodzina słodkowodnych ryb kąsaczokształtnych (Characiformes), obejmująca ponad 50 gatunków opisanych naukowo oraz wiele nowo odkrytych, oczekujących na opisanie. Wiele intensywnie ubarwionych gatunków, zwłaszcza z rodzaju Nannostomus (drobnoustki i ukośniki) oraz smuklacze i smuklenie, to ryby akwariowe.
Występowanie Ameryka Środkowa (Kostaryka i Panama) oraz cała Ameryka Południowa z wyjątkiem Chile. Większość gatunków zasiedla spokojne wody nizinne, tylko nieliczne są spotykane w wodach powyżej 1000 m n.p.m.
Charakterystyka Ciało wydłużone, cylindryczne, pokryte dużymi łuskami. Otwór gębowy jest krótki. Najmniejsze ryby z tej rodziny, Nannostomus anduzei, mają 1,6 cm, a największe – kilkanaście centymetrów długości. Ubarwienie ciała gatunków z podrodziny Pyrrhulininae jest intensywne, co przyczyniło się do ich spopularyzowania wśród akwarystów. W rodzaju Nannostomus kształt ciała jest na tyle wydłużony, że ryby te określane są nazwą „ryby ołówki” (z ang. pencilfishes). Polska nazwa rodziny również nawiązuje do kształtu ich ciała. Płetwa tłuszczowa występuje lub nie – nawet u przedstawicieli tego samego gatunku.