Powieść milicyjna – odmiana powieści kryminalnej charakterystyczna dla krajów komunistycznych Europy Środkowo-Wschodniej w latach 1955–1991. Gatunek ten koncentrował się na przedstawieniu procesu dochodzenia prowadzonego przez funkcjonariusza milicji w sprawach przestępstw kryminalnych, ze szczególnym uwzględnieniem morderstw. Gatunek ten służył nie tylko rozrywce, ale przede wszystkim edukacji ideologicznej czytelników poprzez prezentację wzorcowych postaw funkcjonariuszy oraz mechanizmów wykrywania i ścigania przestępstw w systemie socjalistycznym.
Wprowadzenie thumb|170px|Andrzej Piwowarczyk, jeden z prekursorów powieści milicyjnej Termin „powieść milicyjna” został wprowadzony przez Zbigniewa Kubikowskiego w 1965 rokuZbigniew Kubikowski 1965, Spadkobiercy Sherlocka Holmesa, w: Tenże, Bezpieczne, małe mity, Wrocław, s. 83.. Stanisław Barańczak przyczynił się do jego popularyzacji od 1972 roku, traktując ten gatunek jako zjawisko charakterystyczne dla literatury polskiejStanisław Barańczak 1973, Poetyka polskiej powieści kryminalnej, Teksty: teoria literatury, krytyka, interpretacja, Warszawa: Wydawnictwo Instytutu Badań Literackich PAN, nr. 6 (12) s. 63–82; Tenże 1975, Polska powieść milicyjna. Dominacja funkcji perswazyjnej a problemy gatunkowe, w: W kręgu literatury Polski Ludowej, red. M. Stępień, Kraków, s.