Jako pierwsza w kwietniu 1990 powstała Ukraińska Partia Republikańska (URP) będąca spadkobierczynią w prostej linii Ukraińskiego Związku Helsińskiego. Jej przewodniczącym został dotychczasowy przewodniczący UZH Łewko Łukjanenko. Z najbardziej znanych działaczy UZH nie przeszedł do URP Wiaczesław Czornowił, który zarzucił nowo powstałej partii niedookreślenie ideowe (sam Czornowił najchętniej przyznawał się do opcji narodowo-demokratycznej). Mimo wewnętrznych sporów URP zjawiła się jako partia o orientacji wyraźnie niepodległościowej i antykomunistycznej (jej antykomunistyczny charakter został złagodzony na II Zjeździe w lutym 1991).
W tym samym czasie grupa kijowska (Pawłyczko, Dracz, Jaworiwśkyj) wystąpiła z KPZR i utworzyła Komitet Inicjatywny na rzecz powołania partii demokratycznej. Wkrótce też skupiła wokół siebie wielu wpływowych działaczy ukraińskich o orientacji socjaldemokratycznej, by wczesną zimą 1990 powołać już formalnie do istnienia Demokratyczną Partię Ukrainy. Jej kierownictwo objął wieloletni więzień obozów sowieckich, publicysta, historyk Jurij Badzio.