Raport jest efektem monitorowania zmian w zakresie respektowania i ochrony przez władze państwowe praw politycznych (swoboda działalności konkurencyjnych partii politycznych (wolne wybory)) i wolności obywatelskich (religijnych, etnicznych, ekonomicznych, językowych, praw kobiet i rodziny, wolności osobistych, wolności prasy, przekonań i stowarzyszeń). Te prawa i swobody są w dużej mierze zaczerpnięte z Powszechnej Deklaracji Praw Człowieka. Każdemu państwu przyznawana jest (osobno w dziedzinie praw politycznych i osobno w zakresie wolności obywatelskich) ocena w skali od 1 do 7, gdzie jeden oznacza najwyższy poziom wolności, a siedem najniższy. Średnia ocena państwa z obu tych obszarów (praw politycznych i wolności obywatelskich) określa jego status jako: „Wolny” (od 1,0 do 2,5 pkt), „Częściowo wolny” (od 3,0 do 5,0 pkt) lub „Bez wolności” (od 5,5 do 7,0 pkt). Zobacz: status państw 2009. Raporty są opracowywane od 1972 roku.
Freedom House sporządza również roczne raporty Freedom of the Press o wolności prasy na świecie (raport 2009, mapa wolności prasy), bada przemiany demokratyczne w krajach byłego bloku wschodniego (program Nations in Transit, zobacz: raport 2009), wolność kobiet na Bliskim Wschodzie i jakość rządzenia w krajach objętych przez prezydenta George’a W.