W okresie powstania styczniowego, w dniu 25 listopada 1863 roku miasto po walce z Rosjanami zostało na krótko zajętej przez oddział II korpusu generała Józefa Hauke-Bosaka. Poległ wtedy jedynie por. Tyszkiewicz. Zdobyto broń i amunicję. Drugie uderzenie 21 lutego 1864 r. zakończyło się polską porażką i znane jest jako Bitwa opatowska, która przeszła do historii jako jedna z ostatnich bitew Powstania styczniowego. Dowodzący polskimi siłami liczącymi około 1000 powstańców pułkownik Ludwik Zwierzdowski pseudonim "Topór" został w walce na bagnety ranny, ujęty przez Rosjan i 23 lutego powieszony na rynku w Opatowie. Na cmentarzu parafialnym i przy klasztorze bernardynów zachowały się groby poległych powstańców.
Aleksander Janowski w swoich „Wycieczkach po kraju” (t. II, 1900 r.) pisał o Opatowie: Miasto posiada 5.567 mieszkańców (w r. 1893), urząd powiatowy, urząd miejski, sąd pokoju, sąd gminny, oddział hypoteczny, zarząd akcyzy, urząd pocztowo-telegraficzny, szkołę elementarną, szpital Św. Leona na 28 łóżek. Podawał również informację o istniejących w rynku dwóch hotelach: hotelu „Warszawskim” pana Laudona (z restauracją) i zajeździe „Sandomierskim” pani Królowej (z restauracją i cukiernią).