Druga połowa XIX wieku W Odessie, tak samo jak w innych miastach wybrzeża Morza Czarnego rozpoczyna się gwałtowny przyrost ludności. Według oficjalnych danych w 1797 r. w Odessie było 3 tys. mieszkańców. W 1803 było ich już 9 tys., w 1830 – 40 tys., w 1836 – 54 tys. i w końcu w 1856 r. mieszkało tu 104 tys. ludzi. Otwarcie w 1865 drogi żelaznej przyczyniło się znacznie do podniesienia ruchu handlowego i przemysłowego. Kolej otoczyła miasto w kształcie półksiężyca i miała pięć dworców stacyjnych. thumb|Centrum Odessy na przełomie XIX i XX w. Według spisu ludności z 1877 r. Odessa była już czwartym pod względem liczby mieszkańców miastem Imperium Rosyjskiego (po Petersburgu, Moskwie i Warszawie). W granicach administracyjnych miasta mieszkało wtedy 403 532 osób (216 792 mężczyzn i 187 023 kobiety), w obrębie właściwej Odessy łącznie z portem 380 541 osób, z których 45 proc. urodzonych było w Odessie, pozostali zaś przyjechali tu za pracą. Według narodowości (kryterium językowe) w mieście mieszkało 227 425 Rosjan, 124 511 Żydów, 17 395 Polaków, 10 247 Niemców, 5086 Greków, 1137 Francuzów oraz 18 014 przedstawicieli innych narodowościОдесса, история..