System samowładztwa zostaje ukazany jako bezsensownie brutalny i dziki, oparty na carskiej samowoli, która nie ma żadnych granic. Równocześnie potęga cara trwa tylko do momentu, dopóki znajduje się on w otoczeniu posłusznych dworaków. Kiedy ci rozchodzą się do swoich zajęć i Mikołaj I zostaje sam, traci pozory wszechmocy - dotąd porównywany do niedźwiedzia, teraz zostaje zestawiony z bezbronnym małym kotkiem. Szczególnej krytyce Sen poddaje tych Ukraińców, którzy dla kariery na dworze carskim wyparli się swoich korzeni. Zostają oni porównani do pijawek, zaś poeta wzywa Ukrainę, by opłakiwała swoje dzieci, które w ten sposób ją zdradziły.
Forma Sen został napisany zgodnie z poetyką romantyzmu. Największa jego część napisana jest czternastozgłoskowcem, co tworzy nawiązanie do ukraińskich pieśni ludowych, krótsze fragmenty - dwunasto- i jedenastozgłoskowcem. Zmienia się również styl utworu, który w niektórych partiach ma charakter patetycznego wezwania do buntu lub protestu przeciw losowi Ukrainy, w innych przybiera bardziej liryczny ton (opis ukraińskiego pejzażu) lub też zbliża się do konwencji satyry.