Rybitwa czarna, rybitwa żałobna (Chlidonias niger) – gatunek średniego, wędrownego ptaka wodnego z rodziny mewowatych (Laridae).
Występowanie Zamieszkuje umiarkowaną strefę Europy (prócz Wielkiej Brytanii), zachodniej Azji i Ameryki Północnej w zależności od podgatunku: Chlidonias niger niger (Linnaeus, 1758) – rybitwa czarna – od południowej części Półwyspu Skandynawskiego po południowy skraj Półwyspu Iberyjskiego i na wschód przez wschodnią Europę i zachodnią Azję po jezioro Bałchasz i góry Ałtaj. Zimuje głównie na wybrzeżach zachodniej i południowo-zachodniej Afryki (od Senegalu po RPA), lecąc tam wzdłuż wybrzeży Atlantyku; największe skupiska zimujących ptaków spotykane są w Namibii; część osobników zimuje wzdłuż Nilu w Egipcie i Sudanie. W Polsce nielicznie gnieździ się na znacznej części niżu, częściej na wschodzie kraju. Przeloty w kwietniu–maju i sierpniu–październiku. Powraca przez południowo-zachodnią i środkową Europę. Chlidonias niger surinamensis (J.F. Gmelin, 1789) – rybitwa okopcona – od Wielkiego Jeziora Niewolniczego, południowego biegu Mackenzie i środkowej Manitoby po Kalifornię na południu, a na wschodzie po Wielkie Jeziora Północnoamerykańskie, północno-zachodnią Pensylwanię i północno-zachodnią część stanu Nowy Jork. Zimuje w Ameryce Środkowej i na wybrzeżach północnej części Ameryki Południowej.