Potoccy herbu Pilawa – jeden z największych i najmożniejszych rodów magnackich w dziejach Rzeczypospolitej. W czasach swojej świetności podejmowali królów, cesarzy, czy arcyksięcia Rudolfa. Nazwisko Potocki nosili prymasi, wielcy wodzowie, politycy, artyści i generałowie, członkowie rodu niekiedy byli posiadaczami największych majątków ziemskich w Polsce. Potoccy budowali własne miasta i piastowali najwyższe urzędy dygnitarskie, bronili też ustroju Polski, oddając swoje życie w licznych wojnach.
Etymologia nazwiska
Nazwisko Potocki utworzone formantem „-ski” pochodzi od popularnie występującej nazwy miejscowej – „Potok”. W przypadku nazwiska Potockich spod herbu Pilawa, miejscowością tą jest Potok Wielki, znajdujący się nieopodal Jędrzejowa w obecnym województwie świętokrzyskim. Nowsze badania Mariana Wolskiego z monografii „Potoccy herbu Pilawa do początku XVII wieku. Studium genealogiczno-własnościowe” dowodzą, ze ród wywodzi się z Pampic (Pępic) i tamtejszego rodu Pampickich, z powiatu chęcińskiego w dawnym województwie sandomierskim.
Historia Pierwsza wzmianka dotycząca Potockich bez podania herbu pochodzi z 1236 roku.
Według hipotezy prof.