Nikołaj Iwanow (także: Mikołaj Iwanow, ; ur. 30 grudnia 1948 w Brześciu) – były radziecki dysydent pochodzenia białoruskiego, profesor nauk humanistycznych (2016) oraz profesor nadzwyczajny historii Polski na Uniwersytecie Opolskim. Najbardziej znany z prac i wypowiedzi na temat operacji polskiej NKWD dokonanej w latach 1937–1938 na podstawie Rozkazu Nr 00485 Ludowego Komisarza Spraw Wewnętrznych Nikołaja Jeżowa.
Życiorys Wykształcenie, działalność naukowa i zawodowa W 1971 r. został absolwentem Białoruskiego Uniwersytetu Humanistycznego w Mińsku. W 1977 r. uzyskał tam stopień doktora. W latach 1973–1985 pracował kolejno jako doktorant, asystent i starszy naukowiec w Instytucie Historii Akademii Nauk Białoruskiej SRR w Mińsku. W 1989 r. habilitował się. Od 1978 r. okresowo zatrudniany był w Polsce, głównie na Uniwersytecie Wrocławskim (w ramach polsko-radzieckiej współpracy naukowej).
W latach 1970–1971 pracował jako dziennikarz w Rozgłośni Radia Białoruskiego w Mińsku. Od 1971 do 1973 r. odbywał zasadniczą służbę wojskową w Armii Radzieckiej.