Żuk w mrowisku – ros. Жук в муравейнике (Żuk w murawiejnikie) to powieść science-fiction napisana w 1979 przez braci Arkadija i Borysa Strugackich. Jej akcja toczy się w stworzonym przez Strugackich świecie przyszłości i stanowi kontynuację przygód Maksyma Kammerera, rozpoczętych w powieści Przenicowany świat. Ciągłość fabuły w stosunku do poprzedniej części nie została zachowana, jednak pojawiają się pewne elementy łączące obie książki takie jak: osoba głównego bohatera, niektóre wątki, miejsca i osoby.
Pochodzenie tytułu Żuk w mrowisku to nazwa teorii, tłumaczącej fenomen podrzutków, podobnie jak Piknik na skraju drogi pokazywał możliwe pochodzenie Stref.
Fabuła Akcja powieści toczy się w 2178 roku. Głównym bohaterem jest Maksym Kammerer, doświadczony agent KOMKON-u 2, który otrzymuje rozkaz śledzenia człowieka o imieniu Lew Abałkin, który pomimo zakazu powrócił na Ziemię. Polecenie wydał w tajemnicy szef KOMKON-2 Rudolf Sikorski (nazywany w książce „Ekscelencją”).