Układ środka masy (pewnego układu ciał) – inercjalny układ odniesienia, w którym środek masy układu ciał pozostaje w spoczynku. W tym układzie odniesienia pęd całkowity układu ciał (wektorowa suma pędów wszystkich elementów układu) wynosi zero.
Układ ten odgrywa istotną rolę w analizie zderzeń sprężystych ciał, ponieważ w takim układzie najłatwiej jest obliczyć prędkości końcowe ciał. Wygodnie jest stosować go również do analizy kreacji cząstek elementarnych.
Relacja z innymi układami inercjalnymi Względem dowolnego inercjalnego układu odniesienia położenie środka masy n ciał można wyznaczyć ze wzoru
gdzie r – wektor położenia środka masy układu ciał względem innego układu odniesienia, rk – wektor położenia k-tego ciała względem tego układu, m – masa k-tego ciała, M – masa układu ciał. Po obliczeniu pochodnej można otrzymać
gdzie v i vk – prędkości, odpowiednio, całego układu i poszczególnych jego elementów, pk – pędy poszczególnych elementów układu ciał.