Nauka Jednym z pierwszych badaczy nowożytnych, który podszedł do tematu w sposób naukowy był na początku XIX wieku pruski historyk Barthold Georg Niebuhr. W wieku XX przeprowadzono szereg badań archeologicznych na terenie dawnego miasta, co miało pozwolić na zweryfikowanie informacji o początkach Rzymu zawartych w tradycji. W wyniku przeprowadzonych wykopalisk szwedzki badacz Einar Gjerstad dokonał nowej periodyzacji tego okresu. Według niego w fazie przedmiejskiej () (800 p.n.e. do 575 p.n.e.) rozwoju miasta nastąpiło powolne zasiedlanie wzgórz, osady miały charakter rozproszony, a doliny pozostawały niezamieszkane. W VII wieku p.n.e. nastąpiło według niego łączenie się osiedli w procesie zwanym synojkizmem (). W tym czasie Rzymianie żyli w dosyć prymitywnych warunkach. Mieszkali w chatach wyplatanych z gałęzi oraz zajmowali się rolnictwem i hodowlą.

Dopiero około 575 p.n.e. nastąpiło przekształcenie osady wiejskiej w prawdziwe miasto. Forum Romanum stało się centrum gospodarczym, a nowo włączony Kapitol () twierdzą i głównym ośrodkiem religijnym. Architektura zdradzała wyraźne wpływy etruskie. Dopiero ten okres uznano za właściwy moment powstania państwowości rzymskiej ().