Zawada (forma żeńska: Zawada, Zawadowa, Zawadówna; liczba mnoga: Zawadowie; w śląskiej formie: Zowada, Sowada) – polskie nazwisko (dawniej również: przydomek, przezwisko, miano) notowane od 1410 rokuWitold Taszycki (1981–1983). Słownik Staropolskich Nazw Osobowych t. VI V-Ź s. 276. Według systemu PESEL na początku 2020 roku zamieszkiwały w Polsce około 13353 osoby noszące to nazwisko.

Historia nazwiska Staropolskie nazwisko (początkowo przezwisko, przydomek) – popularne wśród niższych warstw społecznych Polaków co najmniej od XV wiekuSądecczyzna za Jagiellonów z miasty spiskiemi i księstwem oświęcimskiem, t. 2, Szczęsny Morawski, Kraków 1865. m.in. wśród polskich chłopów„dziesięciny płacą chłopi: (...) Zawada, (...)” [przydomek lub nazwisko], księga uposażeń z czasów biskupa poznańskiego Jana Lubrańskiego z 1510 roku w: Nazwiska Polaków, Kazimierz Rymut, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1991.„Zawada (...), gbur”, Księgi Referendarii Koronnej z drugiej połowy XVIII wieku Tom 1., Książka i Wiedza, 1955.„Zawada z żoną kmieć, dzieci przy sobie 7...”, „Kwartalnik historii kultury materialnej”, t. 18, Instytut Historii Kultury Materialnej (Polska Akademia Nauk), 1971., mieszczan„Zawada, złotnik (1753)”, Domy Krakowskie: Ulica Grodzka, t.