Niezdeterminowanie przekładu i względność ontologiczna Holizm epistemologiczny prowadzi do tezy o niezdeterminowaniu przekładu, zgodnie z którą „podręczniki przekładu jednego języka na drugi język można sporządzać na rozmaite sposoby, tak że wszystkie te podręczniki okażą się zgodne z ogółem dyspozycji językowych, lecz niezgodne między sobą”. Tezę tę ilustruje sytuacja przekładu pierwotnegoWyrażenie „radical translation” tłumaczę jako „przekład pierwotny”, a nie „przekład radykalny”, jak Cezary Cieśliński, idąc w tym za wskazówkami Adama Groblera w: , tzn. „tłumaczenie języka używanego przez ludzi, którzy do tej pory żyli w izolacji”. Załóżmy, że mamy lingwistę, który przebywa wśród nieznanego mu wcześniej plemienia, i próbuje zrekonstruować jego język, nie dysponując żadnymi pomocniczymi wskazówkami. Idzie on wraz z krajowcem, drogę przebiega im królik, i w tym momencie tubylec mówi: „Gavagai”. Lingwista może zinterpretować to zdanie jako „królik”, lecz przecież równie dobrze słowo to może oznaczać jakąś część królika, stwierdzenie faktu, że ktoś wyruszył tropić żyrafę, a nawet „nie ma tu królika”, ponieważ zgodnie z egzotycznymi dla nas wierzeniami tego plemienia to, że widzi się królika, niechybnie świadczy o tym, że nie ma go przed nami.
Źródło i licencja
Fragment artykułu Wikipedia — Willard Van Orman Quine · historia autorów.
Tekst: CC BY-SA 4.0. Wydzielono fragment z dłuższego artykułu.