Rekuperacja (z ) – odzyskiwanie energii w celu jej ponownego wykorzystania. W technice termin ten odnosi się najczęściej do odzyskiwania energii termicznej z gazów wylotowych i spalin (rekuperacja ciepła) lub odzyskiwania energii elektrycznej podczas hamowania pojazdów (rekuperacja energii elektrycznej).
Rekuperacja ciepła Rekuperacja ciepła polega na odzyskiwaniu energii termicznej z gazów odpadkowych w celu jej dalszego wykorzystania. Proces ten prowadzony jest w urządzeniach nazywanych rekuperatorami, będącymi rodzajem wymienników ciepła lub nagrzewnic.
Przemysł W przemyśle, na przykład w piecach martenowskich, rekuperator ma postać komory z ukształtowanymi kanałami, w których gorące spaliny oddają ciepło gazowi opałowemu. W klasycznej konstrukcji spaliny nagrzewają ścianki kanału, po czym następuje przełączenie obiegu. Przez nagrzany kanał przepływa powietrze wlotowe, pobierając zgromadzone ciepło, podczas gdy spaliny trafiają do drugiego kanału. Cykliczne powtarzanie tego procesu pozwala na osiągnięcie wyższej temperatury w komorze roboczej.
Stosowanie systemów odzysku ciepła (np. komór strumieniowych przed piecami) pozwala na oszczędność paliwa rzędu 12–14%.