Barwniki zasadowe Barwniki zasadowe (kationowe) to duża grupa barwników syntetycznych o charakterze słabo zasadowym, które dysocjują z odszczepieniem barwnego kationu związanego w niezdysocjowanej cząsteczce z anionem kwasu solnego, siarkowego lub szczawiowego. Do grupy tej należą np. niektóre barwniki arylometanowe, ksantenowe, azowe i azynowe. Są stosowane do bezpośredniego barwienia wełny, jedwabiu naturalnego i włókien poliakrylonitrylowych oraz – dawniej – bawełny po uprzednim zaprawieniu, także do barwienia papieru, drewna i skóry. Dają intensywne, żywe wybarwienia; jedynie specjalne barwniki do włókien poliakrylonitrylowych są odporne na działanie światła.
Barwniki kwasowe Cząsteczki barwników kwasowych zawierają barwny anion, który podczas barwienia wiąże się z zasadowymi grupami cząsteczek włókien białkowych (głównie wełny) lub poliamidowych. Do grupy tej należą np. niektóre barwniki antrachinonowe, azowe i trifenylometanowe. Występują w postaci soli sodowych kwasów sulfonowych, rzadziej karboksylowych.