Ziarniszczak () – nowotwór wywodzący się ze sznurów płciowych występujący w jajniku, zwykle jednostronnie. Należy do grupy guzów jajnika hormonalnie czynnych.
Epidemiologia Większość ziarniszczaków pojawia się u kobiet w okresie okołomenopaualnym ze średnim wiekiem rozpoznania ok. 50 lat, czyli o dekadę niższą niż w przypadku większości raków jajnika. 5% rozpoznań to młodzieńcza postać ziarniszczaka, która może występować również u dzieci przed okresem dojrzewania.
Patologia mały|prawo|Ciałka Call-Exnera oraz komórki o kształcie ziaren kawy Makroskopowo guzy są lite, różnej wielkości (zazwyczaj 10–12 cm), na przekroju koloru od szarego do żółtego, występują przestrzenie torbielowate. W 95% przypadków jednostronny, rzadko daje przerzuty odległe.
Komórki nowotworowe są małe o kształcie walcowatym lub wielokątne, ze skąpą eozynofilową cytoplazmą i małym rowkowanym jądrem (tzw. ziarna kawy). Występują różne typy wzrostu, przy czym w jednym guzie znajduje się zazwyczaj kilka typów. Wyróżniane są: rozlany (najczęstszy) beleczkowaty, wyspowy, mikropęcherzykowy i najrzadszy makropęcherzykowy. W typie mikropęcherzykowym komórki warstwy ziarnistej tworzą struktury naśladujące pęcherzyki Graafa, tzw. ciałka Call-Exnera. Aktywność mitotyczna niska, zazwyczaj poniżej 3/10 w polu widzenia.