Kolmatacja (ang. clogging) – osadzanie się w przestrzeni porowej ośrodka porowatego drobnych cząstek stałych unoszonych przez przepływający płyn.
Kolmatacja związana jest z blokowaniem przewężeń kanałów porowych przez cząstki stałe adwekcyjnie unoszone przez poruszający się płyn.
Przykładem procesu kolmatacji jest stopniowe zatykanie się filtrów porowatych (np. sączki, samochodowy filtr powietrza) przez drobne cząstki stałe zawarte w filtrowanym płynie.
Parametry kolmatacji W opisie kolmatacji stosuje się zazwyczaj dwa parametry: koncentrację cząstek zawartych w przepływającym płynie wyrażaną zwykle w m³ stałej substancji rozproszonej na m³ przepływającego płynu, koncentrację cząstek osadzonych w przestrzeni porowej ośrodka porowatego wyrażaną zwykle w m³ osadzonej substancji stałej na m³ objętości ośrodka porowatego.
Obydwa powyższe parametry są wielkościami bezwymiarowymi nieujemnymi, mniejszymi od jedności.
Podczas procesu kolmatacji między powyższymi parametrami zachodzi zależność:
gdzie jest porowatością ośrodka porowatego a jest czasem.
Równania kinetyki procesu kolmatacji Proces kolmatacji opisuje się zwykle przy pomocy jednego z alternatywnych równań kinetyki tego procesu. Tzw. pierwsza kinetyka kolmatacji wyrażona jest równaniem: