Debata na ten temat wygasła aż do początku lat 80., kiedy to powodowany kryzysami w wielu dziedzinach – politycznej, gospodarczej oraz społecznej – rząd zwrócił się do KPZK z propozycją przeprowadzenia ekspertyzy na temat przyszłości podziału administracyjnego.
Prace trwały od połowy 1982 do 1984 roku i poskutkowały powstaniem wielu materiałów, wypracowaniem różnych koncepcji oraz przeprowadzeniem dyskusji, z których najważniejsza odbyła się w dniach 16–17 kwietnia 1984 roku na seminarium pt. „Studia nad wariantami podziału administracyjnego”.
Wynikiem ekspertyzy był raport końcowy, w którym dokonano próby odpowiedzi na najważniejsze pytanie, sformułowane w jej założeniach: „Czy w świetle dotychczasowych doświadczeń polskich należy utrzymać podział dwustopniowy, czy też wprowadzić ponownie podział trójstopniowy?”
Uczestnicy badań podzielili się na dwie grupy, z których każda opowiadała się za inną koncepcją przyszłego podziału administracyjnego Polski, wskutek czego autorzy raportu postanowili nie dawać jednoznacznej odpowiedzi na postawione przed rozpoczęciem prac pytanie. Zamiast tego, opublikowane zostały trzy prace naukowe: „Korekta obecnego podziału administracyjnego Polski.