thumb|250px|Uroczystości 3 Maja przed pomnikiem
Pomnik Walki i Męczeństwa Ziemi Bydgoskiej – pomnik umieszczony na Starym Rynku w Bydgoszczy, ku czci Polaków zamordowanych wskutek terroru w czasie II wojny światowej w Bydgoszczy i regionie bydgoskim.
Opis Pomnik przedstawia grupę osób symbolizujących męczeństwo i walkęGliwiński Eugeniusz: Bydgoskie pomniki naszych czasów cz. 1. [w.] Kalendarz Bydgoski, 1997.. Wywołuje on swym kształtem ekspresję bólu i protestu, a jednocześnie jest wyrazem protestu przeciw tyranii i ludobójstwu. Rzeźba z brązu o wysokości 7,5 metra i wadze ponad 12 ton ustawiona jest na cokole z szarego granitu strzegomskiego. Tłem pomnika do 2007 r. był szaniec długości około 26 metrów z 80 dużych brył piaskowca. Są na nim wykute nazwy miejscowości związane z martyrologią mieszkańców w granicach województwa bydgoskiego. W całość wkomponowany został, wykonany z brązu, stały znicz gazowy. Metalowy odlew pomnika wykonano w Gliwickiej Fabryce Urządzeń TechnicznychBrakowski Kazimierz: Pamięci ofiar hitlerowców. [w.] Kalendarz Bydgoski, 1970..