Przez krótki czas (1540–1541) był administratorem apostolskim diecezji Polignano.
Od 1542 należał do komisji przygotowującej sobór powszechny i w 1544 został mianowany jednym z trzech legatów na sobór, zwołany do Trydentu. 6 lutego 1545 otworzył obrady soboru trydenckiego. W marcu 1547 zrezygnował z przewodniczenia obradom soboru ze względu na zły stan zdrowia. W lipcu 1548 został legatem w Bolonii.
Wybór na papieża Podczas konklawe ukształtowały się silne podziały pomiędzy frakcjami procesarskimi i profrancuskimi. Z tego powodu obrady trwały aż dziesięć tygodni. Bardzo bliski elekcji był wówczas angielski kardynał, Reginald Pole, któremu ostatecznie zabrakło jednego głosu. Kompromis pomiędzy kardynałami z rodu Farnese a frakcją profrancuską doprowadził do wyboru kardynała del Monte.
Pontyfikat Wkrótce po objęciu Stolicy Piotrowej Juliusz postanowił reaktywować sobór trydencki (co zobowiązał się zrobić, składając kapitulacje wyborcze). Dokonał tego 14 listopada 1550, kiedy to wydał bullę ogłaszającą powrót soboru do Trydentu. Rozpoczął się on 1 maja 1551 i odbył kilka sesji, jednak król Francji Henryk II odmówił udziału jego kraju w soborze, co doprowadziło do sporu pomiędzy Walezjuszami a Habsburgami.