Zjawisko, fenomen ( – obserwowany) – pojęcie filozoficzne oznaczające to, co dane jest w poznaniu zmysłowym, a więc obrazy, dźwięki, zapachy, smaki itd.
Historia i filozofia nauki Jednym z celów filozofii i nauki antycznej Grecji było, według Duhema, „uratowanie zjawisk”, czyli takie wytłumaczenie działań natury, które będzie w zgodzie z tezami kosmologicznymi powszechnie uznanymi. Było to szczególnie widoczne w astronomii, gdzie wprowadzano skomplikowane hipotezy (np. istnienie deferentów) aby, w zgodzie z obserwowanymi zjawiskami, zachować koherencję m.in. teorii geocentrycznej.
Według Galileusza zjawiska są jedynym przedmiotem nauki. W filozofii nauki pojęcie „zjawiska” bywa utożsamiane z pojęciem „zdarzenia”.
W XX wieku filozofowie brytyjscy (G.E. Moore, Bertrand Russell, A.J. Ayer) używali pojęcia sense data, „dane zmysłowe”, które to pojęcie określać miało to, co „widać naprawdę”. Uważano, że naiwnością jest twierdzenie, że obserwujemy rzeczy jako takie;