W: Gemeinde- und Dorfverzeichnis für das Generalgouvernement (1943).
W związku z reformą administracyjną kraju jesienią 1954 roku, zniesiono gminy oraz dotychczasowe gromady, zastępując je nowymi, dużo większymi gromadami, lecz także dużo mniejszymi od dotychczasowych gmin (patrz poniżej). Gromada jako podstawowa jednostka administracyjna państwa (1954–1972) W latach 1954–1972 gromada była najniższą (obok osiedli i miast) jednostką podziału administracyjnego Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej. W okresie tym nie istniały więc gminy. Gromady z lat 1954–1972 były zatem dużo większe od gromad z lat 1933/34–1954 (kiedy to stanowiły one części składowe gmin), natomiast w dużej mierze były mniejsze od funkcjonujących do 1954 (i ponownie od 1973) gminD. Walczak, Konieczność zmian w podziale terytorialnym gmin, Ekonomika i organizacja gospodarki żywnościowej 2012, nr 99, s. 205..
Utworzenie 25 września 1954 uchwalono ustawę o reformie podziału administracyjnego wsi i powołaniu gromadzkich rad narodowych.. W jej wyniku w miejsce 3001 gmin utworzono 8789 gromadE. Ochendowski, Prawo administracyjne część ogólna, Toruń 2006, ..