Fabuła Tom I Akcja powieści rozpoczyna się w pierwszych miesiącach 1878 roku, kończy zaś w październiku 1879 roku. Głównym bohaterem jest Stanisław Wokulski, kupiec zakochany w arystokratce Izabeli Łęckiej. Utwór podzielony jest na dwa tomy. Narracja opiera się na trzecioosobowej relacji narratora oraz pamiętniku Ignacego Rzeckiego, subiekta i przyjaciela Wokulskiego.
Tom I otwiera rozmowa fabrykanta Deklewskiego, radcy Węgrowicza i ajenta Szprota, którzy nad butelką wina rozmawiają o Stanisławie Wokulskim, pracowniku w sklepie Hopfera, uczniu Szkoły Głównej i uczestniku powstania styczniowego, za co trafił na zesłanie. Po powrocie z Sybiru ożenił się z Małgorzatą Minclową. Po jej śmierci odziedziczył sklep galanteryjny, który rozwijał ze swoim przyjacielem Ignacym Rzeckim. W momencie rozmowy mężczyzn Wokulski przebywa na wojnie rosyjsko-tureckiej. Podczas jego nieobecności sklepem opiekuje się Rzecki, prowadzący samotny i monotonny tryb życia. Wieczorami czyta książki o Napoleonie, gra na gitarze lub pisze w tajemnicy pamiętnik. W pamiętniku Rzecki wspomina m.in. o swoim dzieciństwie, śmierci ojca, nauce zawodu u Jana Mincla, historii rodziny Minclów.