176.
Przez etapy przeszły setki tysięcy uczestników polskich zrywów niepodległościowych lat 1792–1905Salinger/Przedmowa, s.8 i obywateli innych narodowości siłą wcielonych do imperium.
Malarz Jacek Malczewski, aczkolwiek zaoszczędzone mu było poznanie Sybiru osobiście, stworzył wstrząsającą jego wizję. Szukając tematów dla swych obrazów sięgał do twórczości Juliusza Słowackiego. Prezentowany tu obraz Śmierć na etapie należy do grupy „reporterskich” obrazów, malowanych na podstawie relacji tych, którzy ze zsyłki wrócili:
oto wnętrze etapowego baraku. Jeden z zesłańców, młody chłopiec, zmarł właśnie. Obok jego ciała, w ciszy i półmroku, siedzą zamyśleni współtowarzysze niedoli. Obraz Malczewskiego to portret duszy Polaków w tamtych czasach. Mógłby powstać na podstawie relacji Jakuba Salingera, który w dniu 30 stycznia 1864 roku zapisał „W tych dniach zmarł na etapie także chłopczyna około 18 lat mieć mogący, którego wszyscy Jaśkiem nazywali...”Salinger, s.67.
Zobacz też Zesłanie Katorga Polscy zesłańcy w Imperium Rosyjskim
Przypisy
Bibliografia Jakub Salinger: Etapem z Warszawy do Krasnoufimska, Wydawnictwo Literackie, Kraków-Wrocław 1983, Aleksandr Sołżenicyn: Archipelag GUŁag, Londyn 1973
Kategoria:Sybiracy