thumb|Dokumenty legitymacyjne z Wołynia, ród Słowackich herbu Leliwa, 1800 rokHerb urodzonych Słowackich Leliwa. Malunek podany przez rodzinę w trakcie legitymacji 1803 r. z opisaniem herbu. Kart – 1 pisana w języku polskim. Źródło: Centralne Państwowe Archiwum Historyczne Ukrainy w Kijowie. Zespół F782, inwentarz 1, nr 10957, karta 17. thumb|Ród Wojtowiczów herbu Lubicz z Wołynia, dokument legitymacyjny thumb|Gubernia Wołyńska. 1890-1906.Brockhaus and Efron Encyclopedic Dictionary, Modification made by Nowina. Szlachta polska na Wołyniu – osoby wyższej warstwy społecznej, narodowości polskiej zamieszkujące obszar Wołynia.
Wstęp Kiedy zmowa Cesarzy sprawiła, że słabnąca Rzeczpospolita skazana została na nieistnienie, jej wschodnie – litewskie i ruskie – ziemie zostały w kolejnych rozbiorach przyłączone do Imperium Rosyjskiego, w tym Wołyń, który w 1795 roku stał się jedną z guberni złożoną z 12 ujezdów (powiatów) – z centralnym miastem Żytomierzem. Szlachta Wołynia znalazła się w obliczu nowej sytuacji prawno-administracyjnej, całkowicie odmiennej od polskiego prawa i tradycji.